ODszkodowania i zadośćuczynienia

W wyniku wypadku komunikacyjnego, a także innego zdarzenia będącego źródłem szkody poszkodowany może ubiegać się o odszkodowanie za poniesione straty materialne, takie jak koszty leczenia i rehabilitacji, dojazdów do placówek medycznych, a także koszty opieki, gdy poszkodowany nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Obejmuje to m.in. koszty leczenia, rehabilitacji, dojazdów do lekarzy, zniszczone mienie (pojazd, ubrania, rzeczy osobiste), utracone dochody z powodu niezdolności do pracy.

Zadośćuczynienie to forma rekompensaty finansowej przyznawanej osobie poszkodowanej za doznane krzywdy niematerialne, takie jak ból, cierpienie, stres czy utrata radości życia. W odróżnieniu od odszkodowania, które pokrywa straty materialne, zadośćuczynienie ma na celu złagodzenie skutków psychicznych i emocjonalnych doznanych wskutek wypadku.

Art. 445 Kodeksu cywilnego stanowi, że w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Na wysokość zadośćuczynienia wpływają m.in.:

• stopień obrażeń, takich jak kalectwo, oszpecenie czy ograniczenia ruchowe,

• trwałość i intensywność cierpień, w tym bolesne zabiegi, operacje oraz długotrwałość leczenia,

• ograniczenia życiowe, czyli utrudnienia w wykonywaniu codziennych czynności, pracy zawodowej czy uprawianiu sportu.

Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Renta przewidziana w treści przepisu art. 444 § 2 k.c. ma charakter odszkodowawczy, a świadczenie pieniężne jest w tym przypadku surogatem świadczenia niepieniężnego (naprawienia szkody), do jakiego zobowiązany jest dłużnik.

Renta należna na podstawie art. 444 § 2 k.c. ma charakter prospektywny — jej celem jest kompensowanie szkody przyszłej i ciągłej. Kompensacja szkody majątkowej powstałej w okresie poprzedzającym zasądzenie renty w skonkretyzowanej wysokości następuje wyłącznie przez zapłatę odszkodowania. Przesłanką powstania prawa do renty jest to, aby następstwa uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia miały charakter trwały, co nie oznacza, że nieodwracalny.

Świadczenia te uregulowane są w art. 446 k.c. i obejmują zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Dalej mowa jest o obowiązku alimentacyjnym zmarłego, przepis chroni osoby uprawnione do świadczeń alimentacyjnych, przerzucając odpowiedzialność na sprawdę szkody, w której wyniku zmarła osoba zobowiązana do alimentów. W myśl przepisu – osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej

Nadto w katalogu świadczeń znalazło się również zadośćuczynienie, a zatem naprawienie szkody o charakterze niemajątkowym, które to świadczenie Sąd może przyznać rodzinie zmarłego.