UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA

Upadłość konsumencka jest instrumentem pozwalającym na umorzenie zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. W trakcie postępowania powoływany jest Syndyk, który przeprowadza czynności wstępne i przygotowuje projekt rozstrzygnięcia dla Sądu Upadłościowego. Ostateczną decyzję podejmuje Sąd. W przeważającej ilości przypadków Sąd Upadłościowy ustala plan spłaty, w którym Upadły spłaca część swojego zadłużenia. Po zakończeniu spłat, wydawane jest postanowienie w przedmiocie wykonania planu spłaty, gdzie Sąd potwierdza fakt umorzenia pozostałych zobowiązań Upadłego (z wyjątkami). W małej ilości przypadków może zdarzyć się tak, że Upadły nie ma możliwości dokonywania jakichkolwiek spłat, wówczas możliwe są dwa rozstrzygnięcia: jeżeli stan ten ma charakter trwały Sąd może umorzyć wszystkie zobowiązania Upadłego bez ustalenia planu spłaty, jeżeli stan ten jest przejściowy – Sąd może warunkowo umorzyć wszystkie zobowiązania Upadłego na okres próby 5 lat.

Warto zauważyć, że upadłość konsumencka nie jest rozwiązaniem dla każdego, a przed złożeniem wniosku do Sądu należy uważnie zbadać wszystkie ryzyka i korzyści z tym związane.

Pierwszy etap obejmuje czynności wstępne i kończy się wydaniem przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej może złożyć dłużnik, bądź wierzyciel. Do wniosku dołącza się dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 30 zł. Wniosek dłużnik może złożyć w formie papierowej na formularzu, bądź w systemie KRZ. Należy jednak pamiętać, iż aktualne przepisy pozwalają dłużnikowi na złożenie tradycyjnie jedynie wniosku, który następnie i tak będzie przez Sąd Upadłościowy przeniesiony do systemu KRZ. Po ogłoszeniu upadłości postępowanie będzie prowadzone wyłącznie w systemie.

W ramach tego etapu należy przygotować całą dokumentację dotyczącą sprawy, w tym dokumentację dotyczącą: wierzycieli (wyroki, nakazy zapłaty, umowy etc), kosztów życia, dochodów, majątku. Należy zbadać, czy w okresie ostatnich 5 lat nie dokonano czynności wyprowadzających majątek, np. w drodze darowizny. Należy przygotować uzasadnienie wniosku pod kątem przesłanek niewypłacalności, kwestii winy i rażącego niedbalstwa. Aktualnie regulacje ustawowe są dość liberalne jeżeli chodzi o wymogi wniosku o ogłoszenie upadłości, poza wymogami formalnymi należy jedynie wykazać fakt niewypłacalności, jednakże prawidłowy i porządny wniosek musi obronić się na etapie postępowania przed Syndykiem. Syndyk bowiem nie jest pełnomocnikiem dłużnika, ale organem postępowania i nie działa w interesie Upadłego, ale masy upadłości.

Etap kończy wydanie przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, w którym wyznaczany jest Syndyk do dalszego prowadzenia postępowania.

Drugi etap postępowania otwiera się po wydaniu przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Na tym etapie postępowanie prowadzone jest przez Syndyka. Postępowanie może być prowadzone bądź to w trybie uproszczonym (przeważająca część przypadków), bądź to na zasadach ogólnych. Poniższe dotyczy wyłącznie procedury uproszczonej.

Akta postępowania prowadzone są przez Syndyka. Syndyk przystępując do pracy przejmuje i zabezpiecza majątek Upadłego, z wyjątkiem przedmiotów i środków, które do masy upadłości nie wchodzą. Syndyk zawiadamia właściwe organy o ogłoszeniu upadłości i podejmuje czynności zmierzające do wyjaśnienia sytuacji faktycznej Upadłego. Celem Syndyka jest likwidacja majątku dłużnika wchodzącego do masy oraz przygotowanie projektu rozstrzygnięcia dla Sądu.  W tym celu Syndyk posiada niezwykle szerokie kompetencje: może zwracać się do ZUS, US, komorników, banków oraz innych instytucji o informacje o Upadłym z żądaniem wydania określonych dokumentów. Syndyk ma kompetencje do przeglądania i zarządzania rachunkami Upadłego. 

Z uwagi na powyższe trzeba bardzo uważnie podejść do etapu wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem nic istotnego dla masy przed Syndykiem się nie ukryje. Jeżeli Upadły przed złożeniem wniosku dokonał darowizy, obciążył swój majątek aby utrudnić egzekucję – trzeba rozważyć, czy upadłość jest dobrym rozwiązaniem.

Trzeci etap postępowania to postępowanie przed Sądem Upadłościowym, który rozstrzygnie merytorycznie co do sprawy. Rozstrzygnięcia Sądu zapadają w formie postanowienia na posiedzeniu niejawnym, bądź po przeprowadzeniu rozprawy (na której zazwyczaj słucha się Upadłego). Można je podzielić na rozstrzygnięcia pozytywne i negatywne. Do tych pierwszych zalicza się ustalenie planu spłaty przez Sąd (na okres do 36 msc przy braku przesłanek winy lub rażącego niedbalstwa, bądź od 36 msc do 84 msc przy wystąpieniu tych przesłanek), warunkowe umorzenie zobowiązań Upadłego bez ustalenia planu spłaty na okres próby 5 lat i umorzenie zobowiązań Upadłego bez ustalenia planu spłaty. Co do negatywnych rozstrzygnięć: Sąd wydaje postanowienie o odmowie ustalenia planu spłaty wierzycieli albo umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli lub warunkowego umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeżeli chociażby Upadły doprowadził co swojej niewypłacalności w sposób celowy, bądź w okresie ostatnich 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań.