Prawo upadłościowe

Upadłość konsumencka jest formą oddłużania osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Co istotne podmiotem indywidualnym jest również wspólnik spółki kapitałowej (sp. z o.o., prostej spółki akcyjnej oraz spółki akcyjnej). W stosunku do tych podmiotów upadłość w przeważającej części przypadków odbywa się w trybie uproszczonym. Oznacza to, że postępowanie jest mniej sformalizowane, co przekłada się na szybkość postępowania. 

W upadłości konsumenckiej priorytetem jest oddłużenie osoby fizycznej. Po wydaniu przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości powoływany jest Syndyk, który ma za zadanie ocenić przesłanki niewypłacalności, sytuację finansową oraz majątkową Upadłego, zlikwidować majątek oraz przygotować projekt rozstrzygnięcia (projekt planu spłaty, bądź informację o wystąpieniu przesłanek do umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty, bądź warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty). Oczywiście Sąd Upadłościowy nie jest związany stanowiskiem Syndyka, jednakże ustalenia faktyczne poczynione przez Syndyka stanowią istotną pomoc dla Sądu w ustaleniu sytuacji konkretnego Upadłego.

Co istotne z chwilą wydania przez Sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, postępowania egzekucyjne ulegają zawieszeniu, a po uprawomocnieniu się postanowienia – są umarzane z mocy prawa.

Proces upadłości kończy postanowienie Sądu Upadłościowego, w którym Sąd ustala plan spłaty, umarza wszystkie zobowiązania Upadłego bez ustalania planu spłaty bądź warunkowo umarza wszystkie zobowiązania Upadłego bez planu spłaty.

Upadłość przedsiębiorcy ma inny cel, niż upadłość konsumencka. W upadłości konsumenckiej celem jest oddłużenie osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, w upadłości przedsiębiorcy celem jest zaspokojenie wierzycieli w maksymalnym stopniu, a jeżeli jest to możliwe – zachowanie dotychczasowego przedsiębiorstwa dłużnika poprzez przykładowo sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Zasadą jest, że wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć dłużnik i każdy z wierzycieli osobistych dłużnika. Za dłużnika, wniosek składają jego reprezentanci, którzy odpowiadają z zasady za zobowiązania dłużnika bez ograniczeń (szczegółowo jest to uregulowane w art. 20 pr. upad.). Pojawia się zatem pytanie, jaka jest korzyść dłużnika w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 21 pr. upad. złożenie przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy jest koniecznością. Wniosek jest składany w terminie 30 dni od dnia powstania stanu niewypłacalności. Brak złożenia wniosku w przepisanym terminie może wiązać się z konsekwencjami, jak chociażby stanowi art. 299 k.s.h. (odpowiedzialność członków zarządu spółki wobec bezskutecznej egzekucji wobec spółki z o.o.).

Celem upadłości przedsiębiorcy jest uporządkowane zakończenie działalności poprzez przejęcie zarządu nad przedsiębiorstwem przez Syndyka, który dokona inwentaryzacji majątku dłużnika, zlikwiduje majątek dłużnika oraz przygotuje plan podziału środków uzyskanych z likwidacji na zaspokojenie wierzycieli w jak największym stopniu.

Układ konsumencki jest nazywany restrukturyzacją konsumencką. Postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli otwierane jest na wniosek dłużnika, bądź na skutek skierowania sprawy przez Sąd do tego postępowania, jeżeli dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłosci i nie złożył oświadczenia o braku zgody na przeprowadzenie postępowania o zatwierdzenie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Sąd uwzględniając wniosek wydaje postanowienie o otwarciu postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli i wyznacza nadzorcę sądowego. Celem zawarcia układu konsumenckiego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości, w sytuacji gdy dłużnik ma obiektywną możliwość regulowania swoich zobowiązań, wymaga jednak działań organizacyjnych i naprawczych. Układ umożliwia rozłożenie zadłużenia na raty, odroczenie płatności zobowiązań lub nawet częściowe ich umorzenie. Propozycje układowe muszą być ułożone w sposób rozsądny, tak aby zachęcić wierzycieli do zagłosowania nad układem. Ta forma restrukturyzacji konsumenckiej zapewnia ochronę majątku dłużnika przed egzekucją.